<sect1 id="ai-cosmicdist">
<sect1info>
<author
><firstname
>Akarsh</firstname
> <surname
>Simha</surname
> </author>
</sect1info>
<title
>Escala das distancias cósmicas</title>
<indexterm
><primary
>Escala das distancias cósmicas</primary
></indexterm>
<para
>A escala das distancias cósmicas refírese á sucesión de distintos métodos empregados polos astrónomos para medir as distancias aos obxectos do ceo. Algúns métodos, como o da <link linkend="ai-parallax"
>paralaxe</link
> funcionan ben só cos obxectos próximos. Outros métodos, como o uso do <firstterm
>desprazamento ao vermello cosmolóxico</firstterm
> só funcionan con galaxias moi afastadas. Debido a isto existen diversos métodos, cada un coa súa validez limitada, e por iso o nome. </para>
<sect2>
<title
>Medicións directas</title>
<para
>O fondo da escala consiste nos obxectos cuxas distancias poden medirse directamente, como a lúa (vexa <ulink url="https://gl.wikipedia.org/wiki/Reflector_Lunar"
>Reflector lunar</ulink
>). A mesma técnica, empregando ondas de radio, se aplica tamén para atopar as distancias aos planetas. </para>

<para
>Para as estrelas próximas é posíbel medir a <link linkend="ai-parallax"
>paralaxe</link
>, o que indica a distancia á estrela. </para>
</sect2>

<sect2>
<title
>Velas estándar</title>
<para
>As «velas estándar» ou «candelas estándar» son obxectos cuxo brillo intrínseco coñecemos de maneira segura. A <link linkend="ai-magnitude"
>magnitude</link
> aparente, que é doada de medir, indica como aparece de brillante un obxecto, non como realmente o é. Os obxectos distantes aparecen menos brillantes porque a súa luz espállase por unha área maior. </para
><para
>Segundo a <firstterm
>lei do inverso do cadrado</firstterm
> da intensidade da luz, a cantidade de luz que recibimos dun obxecto diminúe co cadrado da distancia. Segundo isto, pódese calcular a distancia a un obxecto sabendo cal é o seu brillo real (a magnitude absoluta, «M») e como de brillante nos aparece a nós na Terra (a magnitude aparente, «m»). Podemos definir o <firstterm
>módulo da distancia</firstterm
> como segue: </para
><para
>Módulo da distancia = M - m = 5 log<subscript
>10</subscript
> d - 5 </para
><para
>Onde «d» é a distancia medida en <link linkend="ai-parallax"
>parsecs</link
>. </para>
<para
>Para estes obxectos velas estándar dispomos doutra maneira de saber o seu brillo intrínseco, polo que podemos calcular a súa distancia. </para>
<para
>Algunhas «velas estándar» frecuentemente empregadas na astronomía son: <itemizedlist>

<listitem
><para
>As estrelas variábeis cefeidas: un tipo de estrela variábel periódica cuxo período de variación está relacionado coa luminosidade</para
></listitem>

<listitem
><para
>As estrelas variábeis Lira RR: Outra estrela variábel periódica similar cunha relación ben coñecida entre período e luminosidade</para
></listitem>

<listitem
><para
>As supernovas tipo Ia: Estas supernovas teñen unha luminosidade moi ben definida como resultado da física que as goberna e por isto serven de velas estándar.</para
></listitem>

</itemizedlist>
</para>
</sect2>

<sect2>
<title
>Outros métodos</title>
<para
>Existen moitos outros métodos. Algúns deles descansan sobre a física das estelas, como a relación entre a luminosidade e a cor de distintos tipos de estrelas (isto represéntase normalmente nun <firstterm
>diagrama de Hertzsprung-Russel</firstterm
>). Algúns deles funcionan cos cúmulos de estrelas, como o <firstterm
>método do cúmulo de estrelas</firstterm
> e o <firstterm
>método de axuste da secuencia principal</firstterm
>. A <firstterm
>relación Tully-Fisher</firstterm
>, que relaciona o brillo dunha galaxia espiral coa súa rotación, pode empregarse para atopar o módulo da distancia, dado que a rotación dunha galaxia é doada de medir empregando o <firstterm
>desprazamento Doppler</firstterm
>. As distancias ás galaxias afastadas pódense atopar medindo o <firstterm
>desprazamento cara o vermello cosmolóxico</firstterm
>, que é o desprazamento cara o vermello da luz das galaxias distantes que resulta da expansión do universo. </para>
<para
>Para máis información, consulte <ulink url="https://gl.wikipedia.org/wiki/Escala_das_distancias_cósmicas"
>Wikipedia sobre a escala das distancias cósmicas</ulink
>. </para>
</sect2>
</sect1>
